Sedno

Pieczenie to obróbka termiczna suchym, nagrzanym powietrzem w piekarniku, zwykle w 160-250 °C i od kilkunastu minut do kilku godzin. Piecze się głównie ciasta i mięso, ale równie dobrze sprawdza się przy warzywach. Od trybu grzania zależy, jaką temperaturę ustawisz, a od wielkości i rodzaju produktu, jak długo potrawa będzie się piekła.

• Liczby: ciasta 150-220 °C, warzywa ok. 200 °C
• Jak: duże mięso piecz niżej i dłużej
• Uwaga: pod folią i w rękawie potrawa się dusi
• Uwaga: nie otwieraj piekarnika przy biszkopcie przed czasem

Czym jest pieczenie?

Pieczenie to obróbka termiczna potrawy w piecu lub piekarniku, w nagrzanym powietrzu. Zakres 160-250 °C i czas od kilkunastu minut do 3-4 godzin podaje Wikipedia. Najczęściej piecze się ciasta i mięso, zwarte, jak kurczak, albo rozdrobnione, jak klops i pasztet.

W piekarniku dzieje się kilka rzeczy naraz:

• Gorące powietrze ogrzewa potrawę od zewnątrz do środka, a białka i skrobia stają się łatwiej przyswajalne.
• Wysoka temperatura odparowuje wodę z zewnętrznej warstwy, więc powierzchnia przesycha.
• Białka, cukry i tłuszcze wchodzą w reakcję Maillarda, a powstające związki dają aromat i rumianą barwę.
• Ścina się białko, a struktura ciasta lub mięsa stężeje, dlatego środek potrzebuje czasu.

Przy cieście najpierw pracuje para z wody w środku, kolor przychodzi później. Zrumieniony wierzch nie oznacza jeszcze upieczonego wnętrza.

Czym pieczenie różni się od smażenia, duszenia i grillowania?

Przy pieczeniu ciepło niesie powietrze, przy smażeniu tłuszcz, przy duszeniu płyn i para pod przykryciem, a przy grillowaniu promieniuje wprost z żaru lub grzałki.

Pieczenie, duszenie i grillowanie Wikipedia zalicza do technik „innych”, smażenie do tłuszczowych, a gotowanie na parze (para ma ok. 100 °C) do wodnych. Granica bywa płynna, bo pieczeń w jednym kawałku może być też uduszona.

Który tryb piekarnika wybrać?

Na start wybierz grzanie góra-dół, bo większość przepisów, także zakresy dla ciast, podaje temperatury właśnie dla tego trybu. Termoobieg i grill to narzędzia do konkretnych zadań, nie ustawienie domyślne.

Grzanie góra-dół

Pracują obie grzałki, więc ciepło dochodzi i od dołu, i od góry. To domyślny tryb przepisów w serwisie. Do kruchego i francuskiego wolę góra-dół, bo spód rośnie wtedy równo.

Termoobieg

Wentylator wyrównuje temperaturę w całej komorze, dlatego termoobieg nadaje się do pieczenia na kilku poziomach naraz. Przepis podany dla góra-dół trzeba przeliczyć: obniż temperaturę o ok. 20 °C, czyli z 200 °C zejdź do około 180 °C. Termoobieg cenię przede wszystkim wtedy, gdy piekę dwie blachy jednocześnie.

Grill

Górna grzałka służy do zrumienienia i zapiekania na samym końcu pieczenia, bo przypieka brzegi. Przy dyni wystarczy włączyć ją na ostatnie 5 minut.

W jakiej temperaturze piec?

Domowe potrawy piecze się najczęściej w 150-220 °C: ciasta zależnie od rodzaju, warzywa korzeniowe i dynię w ok. 200 °C, a duże kawałki mięsa niżej i dłużej. Zakresy ciast i warzyw pochodzą z przepisów serwisu sprawdzanych w trybie góra-dół.

Dla mięsa autor chimmo.pl radzi nie przekraczać 220 °C.

Mięso: wysoka czy niska temperatura?

To zależy od wielkości kawałka. Małe porcje i drób w kawałkach można piec wysoko i krótko. Dużą pieczeń lepiej piec niżej i dłużej, bo ciepło dochodzi wtedy do środka równomiernie.

Na tym polega pieczenie w niskiej temperaturze. Ten sam autor opisuje kurczaka o wadze 1,8 kg, który piecze się 4 godziny w 110 °C. Na pieczeń najlepiej nadają się duże, zwarte kawałki mięsa.

Czy piekarnik trzeba nagrzać?

Tak, do ciast i krótkiego pieczenia zawsze. Bez nagrzania czasy podane w przepisie przestają się zgadzać, a ciasto nie zdąży się ustabilizować.

Pieczenie trwa dłużej niż smażenie, bo trzeba poczekać, aż piekarnik się nagrzeje, za to według winiary.pl przez większość czasu nie wymaga pracy. Nastawiam piekarnik, zanim wyjmę masło z lodówki. Zimne składniki i gorący piekarnik to przy kruchym i francuskim para nierozłączna.

Czy mięso wkładamy do nagrzanego piekarnika?

Zwykle tak. Zimny start z podnoszeniem temperatury też działa, ale mięso traci wtedy więcej wody.

Na której wysokości postawić blachę?

• Środek to wybór domyślny, na którym ciepło dochodzi równomiernie.
• Górny poziom nadaje się do rumienienia wierzchu i pracy pod grillem.
• Dolny poziom wybierz wtedy, gdy spód ma się mocniej wypiec.

Folia, rękaw czy naczynie z pokrywką?

Przykrycie zatrzymuje parę, więc potrawa pod folią, w rękawie i pod pokrywką bardziej się dusi niż piecze. Skórka rumieni się dopiero po odkryciu, dlatego przy pieczeniu żeberek w rękawie rękaw rozcina się na ostatnie minuty. Słownik PWN definiuje pieczeń jako mięso upieczone lub uduszone w jednym kawałku, więc przykrycie jej nie wyklucza.

W otwartej brytfannie pieczeń podlewa się bulionem, sosem, winem lub piwem. Pod pokrywką robi to za nas para.

Jak sprawdzić, że potrawa jest upieczona?

Ciasto

Ciasto jest gotowe, gdy suchy patyczek wbity w środek wychodzi czysty, a ciasto odchodzi od brzegów formy. Do tego momentu nie otwieraj piekarnika, szczególnie przy biszkopcie. Najpierw patrzę na kolor i czuję zapach, dopiero potem sięgam po patyczek.

Mięso

Mięso jest gotowe, gdy po nakłuciu wypływa przezroczysty sok. Najpewniej sprawdza to termometr do mięsa (szpilkowy) wbity w najgrubsze miejsce. Okazją do kontroli jest obracanie i polewanie wytopionym tłuszczem, które według winiary.pl robi się mniej więcej raz na pół godziny.

Dlaczego mięso powinno odpocząć po pieczeniu?

Podczas odpoczynku mięsa soki rozchodzą się z powrotem w kawałku, więc mniej ich wycieka przy krojeniu. Odstaw pieczeń pod luźno położoną folią, bez szczelnego owijania, żeby skórka nie zmiękła.

Czym różni się pieczenie ciasta od pieczenia mięsa?

Przy cieście chodzi o to, żeby urosło i stężało, przy mięsie o rumianą skórkę i soczysty środek. Słowniki PONS i Diki rozdzielają te techniki: pieczenie ciasta to po angielsku „baking”, pieczenie mięsa to „roasting”. Polski ma na to jedno słowo, choć w piekarniku to dwie różne techniki.

W cieście pracuje zimne masło i para, w pieczeni tłuszcz i czas. Ciasta mają zakresy dobrane do rodzaju, jak w tabeli wyżej, a mięso zależy od wielkości kawałka. Rodzaje ciast z temperaturą, czasem i najczęstszym błędem każdego zebraliśmy w przepisach na ciasta.

Jak piec warzywa w piekarniku?

Piecz je w 200 °C w trybie góra-dół, pokrojone w równe kawałki i ułożone w jednej warstwie na blasze. Równe kawałki upieką się w tym samym czasie. Jedna warstwa pozwala parze uciec, więc powierzchnia traci wodę i się rumieni, a potrawa nie dusi się w wilgoci. Jak wielkość kawałka zmienia czas, pokazuje tabela form krojenia w tekście o pieczonej dyni w piekarniku, od łódek po całą hokkaido.

Czy pieczenie jest zdrowsze od smażenia?

To zależy od ilości tłuszczu. Pieczenie nie wymaga zanurzenia w tłuszczu, a smażenie opiera się na tłuszczu jako nośniku ciepła. Skórka rumieni się jednak w obu technikach. Kto chce porównać obie metody, znajdzie zakresy i punkty dymienia w tekście o temperaturze tłuszczu przy smażeniu.

egotuj.pl/techniki-kuchenne/pi…